Vipassana meditatie (Inzicht meditatie)

Lees de basis van meditatie en de beginners meditatie

Vipassana is een zeer oude meditatievorm op het gebied van inzichtmeditatie. De focus is zelfobservatie, waarbij je de diepste lagen van de geest gaat zuiveren van negativiteit. Dit maakt plaats voor positieve zaken als liefde, compassie en vreugde.

Wat maakt Vipassana meditatie anders?

Bij de meeste meditatievormen heb je vaak een focuspunt, bijvoorbeeld een beeld zoals bij visualisatie meditatie of een mantra. Bij Vipassana meditatie raak je op een dieper niveau bewust van jezelf. Je gaat de dingen bekijken zoals ze echt zijn. Dat is dan ook je focuspunt: alles wat in het hier en nu gebeurt. Vipassana meditatie kan je dus beschouwen als een vorm van mindfulness meditatie. Je gaat af op de directe ervaring, hoe voelt je lichaam? Welke gedachten gaan er door je heen? Je bekijkt het van een afstand en creëert een diep niveau van zelfbewustzijn.

Wat kan Vipassana meditatie voor je doen

Focus leggen op je ademhaling, hoe elk deel van je lichaam aanvoelt, wat je gedachten zijn, je gevoelens, je emoties. Het is een hele hoop, maar de kern is dat je jezelf op een diepe manier observeert. ‘Vi‘ betekent ‘dieper’ en ‘passana‘ staat voor ‘zien’. Je gaat alles wat op je afkomt observeren en aanvoelen wat het met je doet. Welke inzichten levert het je op? Wat zijn je drijfveren? Wanneer zie je hobbels op de weg? Waartoe word je aangetrokken en wat vermijd je liever? Het doel is zelfkennis opdoen en door middel van technieken het negatieve uit jezelf te drijven om dat te vervangen voor positieve dingen. Het wordt ook weleens ‘de kunst om te leven’ genoemd. Ben je bedreven in Vipassana meditatie? Dan zou je mentale vraagstukken gemakkelijker kunnen oplossen en een gelukkiger, evenwichtiger leven kunnen leiden. Door middel van Vipassana meditatie kan je zaken als angst, woede, hebzucht en haat vervangen voor wijsheid, vreugde, gelijkmoedigheid en liefde.

Methodiek

Voor Vipassana meditatie bestaan er vele soorten technieken die allemaal teruggrijpen op de woorden van Boeddha, dat is immers waar deze meditatievorm zijn oorsprong vond. Geef je je op voor een cursus, dan zal je doorgaans te maken krijgen met de U Ba Khin (Goenka) methode, de Mahasi methode of de Tejaniya methode. Alle drie verschillen ze van elkaar als het aankomt op vorm en de technieken die worden toegepast. Belangrijk is het om voor jezelf te onderzoeken welke het beste bij jou past. Dat vergroot immers het positieve effect van een Vipassana meditatiesessie!

De Goenka methode
Bij de Goenka methode neem je plaats in kleermakerszit en leg je de focus op alle sensaties die je in het lichaam voelt. Je probeert daarbij externe factoren als geluiden uit te sluiten en ook je gedachtes laat je voor wat ze zijn. Ze mogen er zijn, maar je bekijkt ze van een afstand. Je past bij de Goenka methode de bodyscan toe.
De Mahasi methode
Deze methode focust zich op het dagelijkse. Dat betekent dat deze methode zowel liggend als bijvoorbeeld lopend toegepast kan worden. Je focust je op de ademhaling in je buik en je bent je bewust van alles wat er om je heen gebeurt.
De Tejaniya methode
Deze relatief nieuwe Vipassana meditatietechniek is afkomstig van de Birmese leraar en monnik Sayadew U Tejaniya. De overtuiging hierin is dat de geest helemaal voorop staat tijdens het mediteren. De geest moet tijdens het mediteren helemaal ontspannen raken. Geen verlangens en onvrede naar de wereld, maar helemaal relaxed. Het idee is dat als je helemaal vrij bent van verlangens, dat de mindfulness en concentratie vele malen beter zullen zijn. Ook hierbij is inzicht belangrijk. Omdat je zo geconcentreerd bent, is het makkelijk om een irritatie bij jezelf op te merken doordat je afgeleid raakt. Als je hier bewust van wordt, kan je deze beter begrijpen en onderzoeken wat het veroorzaakt. Constant opnieuw inzichten verkrijgen en oorzaken achterhalen.

Vipassana meditatie onder begeleiding

De omgeving waarin je een Vipassana meditatie organiseert is niet zo relevant. Een rustige, aangename omgeving zodat je concentratie optimaal is. Dat kan thuis maar natuurlijk ook in een speciale ruimte buitenshuis, zoals een stilteruimte in een yogastudio of in de buitenlucht waar je weinig afleiding hebt. Je kan zelfs kiezen voor een meerdaagse Vipassana meditatieretraite. Het voordeel hiervan is dat deze altijd onder begeleiding is waarbij een docent je allerlei waardevolle tips kan geven. Als je begint met mediteren, kan dit veel voor je betekenen. Vooral hoe je bij jouw ankerpunt blijft en hoe je met zelfcompassie terugkeert als je even afdwaalt, zijn elementen die lastig kunnen zijn. Dit hoeft niet allemaal fysiek plaats te vinden, ook online vind je filmpjes waarin docenten je uitleg geven over hoe je het beste een Vipassana meditatie kan doen.

Wat is belangrijk tijdens een Vipassana meditatie?

Een prettige, kalme omgeving, stilte en weinig afleiding. Plan een vast meditatiemoment in. Het hoeft niet lang te zijn, 5 tot 10 minuten is al voldoende om een rustmoment op een drukke dag in te plannen. Als je een constante focus tijdens je sessie weet te houden, dan ga je steeds meer de oorzaak-gevolgrelaties inzien en ga je zien dat je op langere termijn steeds meer inzichten verwerft.

Voorbeelden van geleide Vipassana meditaties